محمد الريشهري

196

دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )

و در متون متعدّدى گزارش شده است . بسيارى از اين الفاظ مىتوانند ناظر به القابى باشند كه ايشان به افتخار زادن امام مهدى عليه السلام بِدان متصف شده است ، نه آن كه دقيقاً مطابق اصطلاح ، « اسم » باشند ( يعنى همهء آنها « اسم » مصطلح نيستند ) . صيقل يا صقيل ، وصفى است كه به سبب وجود نور امام مهدى عليه السلام در وجود او يا به سبب درخشندگى و نورانى بودن چهره ، بِدان متّصف شده است . مَليكه نيز مىتواند وصفى باشد كه بر اساس اين كه ملك‌زادهء رومى بوده ، به دو داده شده است . در برخى از گزارش‌ها ، مليكه نام او قبل از اسارت شمرده شده است « 1 » كه در صورت پذيرش اين گزارش‌ها بايد گفت : مليكه ترجمهء عربى نام اصلى او بوده است ؛ چون مليكه واژه‌اى عربى است ، در حالى كه خاندان او به زبان رومى سخن مىگفته‌اند . اين نام ، همچنين مىتواند مُعرّبِ نام رومى « مِليكا » باشد . حكيمه نيز اشاره به كمال ذكاوت و عقل و درايت است و بانوان صاحب شخصيت و داراى عقل و رأى و نظر و كرامت را عقيله و حكيمه مىنامند . سوسن ، ريحانه و مريم ، از نام‌هايى هستند كه به وصف خاصّى اشاره ندارند و مىتوانند نام اصلى تلقّى شوند ، چنان كه هر سه و همچنين نرجس ، نام گل هستند . اين متون اگر اشاره به نام ديگر نرجس خاتون داشته باشند ، مقبول اند وگر نه با متون قبل ، معارض خواهند بود . گفتنى است با وجود آن كه مطابق با رسم اعراب ، مردان و زنان معمولًا كنيه نيز داشته‌اند ، امّا كنيهء خاصّى براى نرجس ذكر نشده و تنها در برخى متون ، وى با وصف « امّ القائم » توصيف گرديده ، كه بيش از آن كه اشاره به كنيه باشد ، ناظر به توصيف ايشان به عنوان مادر امام مهدى عليه السلام است .

--> ( 1 ) . ر . ك : ص 178 ح 323 . در دلائل الإمامة ( ص 493 ح 488 ) آمده است : من مليكه ، دختر يسوعان بن‌قيصر پادشاه روم هستم و مادرم از اولاد حواريان است و نسبم به وصىّ عيسى مسيح ، شمعون ، مىرسد .